МОНИТОРИНГ ИЗВЕШТАЈ ЗА ГОВОРОТ НА ОМРАЗА – Гаранција за демократски избори

Проектот „Мониторинг на говорот на омраза – гаранција за демократски избори“ беше имплементиран од Хелсиншкиот комитет за човекови права – Скопје, во рамки на програмата „ЕУ поддршка за Граѓански ресурсен центар – фаза 2“, финансирана од Европската Унија. Проектот претставува дел од акциските грантови за поддршка на локалните избори 2025, чија основна цел е зајакнување на демократските процеси, транспарентноста и отчетноста во изборниот контекст.

Периодот на имплементација на проектот опфаќа девет месеци, започнувајќи од 1 јули 2025 година, завршувајќи на 31 март 2026 година, во согласност со договорните обврски и проектната рамка. Во овој временски период, проектот се реализираше во динамичен и чувствителен општествен контекст, обележан со интензивни политички процеси, локални избори, зголемена јавна мобилизација и засилена комуникација во медиумите и на социјалните мрежи.

Говорот на омраза во изборни периоди претставува особено значаен предизвик за демократските општества, бидејќи директно влијае врз квалитетот на јавниот дискурс, ја продлабочува поларизацијата и создава услови за дискриминација и исклучување на одредени групи граѓани. Во контекст на Република Северна Македонија, ваквите појави се дополнително засилени од постојните етнички, политички и социјални поделби, кои во изборни периоди често се трансформираат во говор кој поттикнува нетрпеливост, стереотипи и омраза.[1] Искуствата од претходните изборни циклуси укажуваат дека говорот на омраза најчесто се појавува на етничка и политичка основа, но истовремено се забележуваат и случаи на родово базиран говор на омраза, особено насочен кон жени кандидатки и јавни личности, како и говор насочен кон маргинализирани групи. Во таков контекст, потребата од систематски мониторинг, навремена реакција и подигнување на јавната свест станува клучна за заштита на демократските вредности и човековите права.

Проектот беше дизајниран како одговор на овие предизвици, со цел да воспостави функционален механизам за следење, документирање и анализирање на говорот на омраза, како и да придонесе кон подобрување на институционалниот одговор и медиумските практики. Преку комбинирање на мониторинг, едукација и јавна комуникација, проектот имаше за цел да влијае врз повеќе нивоа – од индивидуално однесување на граѓаните, преку медиумскиот сектор, до институционалниот систем.

Овој извештај претставува сеопфатен преглед на спроведувањето на проектот, вклучувајќи ги реализираните активности, постигнатите резултати, клучните наоди и препораки. Неговата цел е не само да обезбеди отчетност за спроведените активности, туку и да придонесе кон поширока јавна и стручна дискусија за справување со говорот на омраза, особено во контекст на изборните процеси.

[1] Види повеќе на https://mhc.org.mk/reports/godishen-izveshtaj-za-sostojbata-so-chovekovite-prava-vo-2024-godina/ и https://mhc.org.mk/reports/godishen-izveshtaj-za-sostojbata-so-chovekovite-prava-vo-2023-godina/