N\u00eb kontekstin e institucioneve t\u00eb vuajtjes s\u00eb d\u00ebnimit (institucionet penitenciare), autoritetet e burgjeve kan\u00eb detyrimin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb mbrojn\u00eb personat e d\u00ebnuar nga \u00e7do lloj dhune, si dhe nga p\u00ebrdorimi i tepruar i forc\u00ebs.<\/p>\n
Tortura, si fenomen i pranish\u00ebm n\u00eb institucionet e vuajtjes s\u00eb d\u00ebnimit, p\u00ebrfshin dhun\u00ebn si nj\u00eb aspekt t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, por edhe nj\u00eb s\u00ebr\u00eb faktor\u00ebsh t\u00eb tjer\u00eb, si kushtet materiale dhe m\u00ebnyr\u00ebn e veprimit n\u00eb respektimin e t\u00eb drejtave t\u00eb personave t\u00eb d\u00ebnuar.<\/p>\n
Dhuna n\u00eb institucionet e vuajtjes s\u00eb d\u00ebnimit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen i v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t’u p\u00ebrcaktuar, para s\u00eb gjithash, p\u00ebr shkak t\u00eb raportimit m\u00eb t\u00eb rrall\u00eb t\u00eb saj. Shum\u00eb shpesh, raportimi i dhun\u00ebs n\u00eb institucionet nd\u00ebshkimore-korrektuese shoq\u00ebrohet me hakmarrje. Situata n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ndodhen personat e d\u00ebnuar e nd\u00ebrlikon edhe m\u00eb shum\u00eb vendimin p\u00ebr denoncim, sepse ato jan\u00eb t\u00eb privuar nga liria, dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye duhet t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin institucion me at\u00eb q\u00eb ka kryer ose \u00ebsht\u00eb ende duke ushtruar dhun\u00eb, nj\u00eb situat\u00eb, q\u00eb nga ana tjet\u00ebr, mund\u00ebson hakmarrjen e tij.<\/p>\n
P\u00ebr t\u00eb mund\u00ebsuar forcimin e mbrojtjes s\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb personave t\u00eb d\u00ebnuar t\u00eb parashikuar n\u00eb nenin 3 t\u00eb Konvent\u00ebs Evropiane p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut me mjete jogjyq\u00ebsore dhe vizita t\u00eb karakterit parandalues, \u00ebsht\u00eb miratuar Konventa evropiane p\u00ebr parandalimin e tortur\u00ebs dhe d\u00ebnimeve ose trajtimeve \u00e7njer\u00ebzore ose posht\u00ebruese. Neni 3 i Konvent\u00ebs Evropiane p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut plot\u00ebsohet me ekzistenc\u00ebn e vet\u00eb Konvent\u00ebs, e cila shihet p\u00ebrmes faktit se p\u00ebrmes saj themelohet nj\u00eb komitet i pavarur ekspert\u00ebsh – Komiteti Evropian p\u00ebr Mbrojtjen nga Tortura dhe Trajtimet ose Nd\u00ebshkimet \u00c7njer\u00ebzore ose Degraduese.<\/p>\n
T\u00eb drejtat e personave t\u00eb d\u00ebnuar, n\u00eb p\u00ebrputhje me dispozitat e CPT-s\u00eb dhe praktik\u00ebs gjyq\u00ebsore t\u00eb GJEDNJ-s\u00eb, konsiderohen nga disa aspekte n\u00eb fush\u00ebveprimin e nenit 3. Si rezultat, merren parasysh: kushtet e akomodimit, kushtet higjienike, veshja dhe shtrati, ushqimi, ushtrimet fizike dhe rekreacioni, kontrolli, transferimi i personave t\u00eb d\u00ebnuar, kujdesi mjek\u00ebsor, regjimi i ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb burg (p\u00ebrdorimi i dhom\u00ebs s\u00eb izolimit).<\/p>\n
N\u00ebp\u00ebrmjet raporteve t\u00eb shumta p\u00ebr gjendjen n\u00eb institucionet nd\u00ebshkimore dhe korrektuese n\u00eb Republik\u00ebn e Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut, CPT-ja ka evidentuar mang\u00ebsi n\u00eb aspektin e kushteve materiale, praktika t\u00eb caktuara q\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb sfer\u00ebn e tortur\u00ebs, si dhe disa probleme t\u00eb tjera t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb sistemin penitenciar.<\/p>\n
M\u00eb tej, CPT-ja n\u00eb raportet e saj t\u00eb p\u00ebrgjithshme dhe t\u00eb ve\u00e7anta qysh para vitit 2018 kishte theksuar nevoj\u00ebn p\u00ebr kontroll t\u00eb jasht\u00ebm civil, duke theksuar se n\u00eb shum\u00eb vende mekanizmat p\u00ebr ankesa ose nuk ekzistojn\u00eb ose kan\u00eb mang\u00ebsi. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb rekomandohet q\u00eb k\u00ebto t\u00eb jen\u00eb organe t\u00eb jashtme tek t\u00eb cilat personat e d\u00ebnuar mund t’i paraqesin drejtp\u00ebrdrejt ankesat e tyre.<\/p>\n
Me ndryshimet n\u00eb Ligjin p\u00ebr prokurorin\u00eb publike n\u00eb vitin 2018, u krijua Departamenti i specializuar p\u00ebr ndjekjen e krimeve t\u00eb kryera nga persona me kompetenca policore dhe pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb policis\u00eb s\u00eb burgjeve. Ky departament \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrfshir\u00eb edhe n\u00eb Ligjin e ri p\u00ebr prokurorin\u00eb publike t\u00eb vitit 2020.<\/p>\n
Me ndryshimet n\u00eb Ligjin p\u00ebr Avokatin e Popullit n\u00eb vitin 2018, Avokati i Popullit n\u00eb Republik\u00ebn e Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut, s\u00eb bashku me p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e organizatave (shoqatave) kompetente, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Mekanizmit t\u00eb kontrollit civil, duhet t\u00eb nd\u00ebrmarrin veprime dhe masa p\u00ebr t\u00eb siguruar mb\u00ebshtetjen dhe mbrojtjen e viktimave dhe t\u00eb drejtave t\u00eb tyre dhe t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb interesat e tyre n\u00eb t\u00eb gjitha proceset q\u00eb zhvillohen n\u00eb organet e administrat\u00ebs shtet\u00ebrore, si dhe n\u00eb procedimet n\u00eb prokurori dhe gjykata. E gjith\u00eb kjo duhet t\u00eb arrihet p\u00ebrmes nj\u00eb hetimi efikas dhe transparent t\u00eb sjelljes s\u00eb personave me kompetenca policore dhe pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb policis\u00eb s\u00eb burgjeve p\u00ebr vepra penale gjat\u00eb kryerjes s\u00eb nj\u00eb akti zyrtar dhe p\u00ebr krime t\u00eb kryera jasht\u00eb sh\u00ebrbimit me p\u00ebrdorimin e k\u00ebrc\u00ebnimit t\u00eb r\u00ebnd\u00eb, forc\u00ebs apo mjetet e shtr\u00ebngimit me pasoj\u00eb vdekjen, l\u00ebndimin e r\u00ebnd\u00eb trupor, l\u00ebndimin trupor, privimin e paligjsh\u00ebm nga liria, tortur\u00ebn dhe trajtimin dhe d\u00ebnimin tjet\u00ebr mizor, \u00e7njer\u00ebzor ose posht\u00ebrues, n\u00ebse me ligji parashikohet ndjekje penale sipas detyr\u00ebs zyrtare. Por, ky Mekaniz\u00ebm ende nuk \u00ebsht\u00eb funksional, edhe pse thirrja p\u00ebr p\u00ebrzgjedhjen e organizatave kompetente q\u00eb do t\u00eb jen\u00eb pjes\u00eb e tij \u00ebsht\u00eb shpallur n\u00eb shkurt t\u00eb vitit 2023, kurse Kuvendi i Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut ka marr\u00eb vendim p\u00ebr p\u00ebrzgjedhjen e dy shoqatave n\u00eb seanc\u00ebn e mbajtur m\u00eb 02 n\u00ebntor 2023. Mosfunksionimi i tij dhe bllokimi i miratimit t\u00eb metodologjis\u00eb s\u00eb pun\u00ebs ka zgjatur q\u00eb nga viti 2019.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
N\u00eb kontekstin e institucioneve t\u00eb vuajtjes s\u00eb d\u00ebnimit (institucionet penitenciare), autoritetet e burgjeve kan\u00eb detyrimin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb mbrojn\u00eb personat e d\u00ebnuar nga \u00e7do lloj dhune, si dhe nga p\u00ebrdorimi i tepruar i forc\u00ebs. Tortura, si fenomen i pranish\u00ebm n\u00eb institucionet e vuajtjes s\u00eb d\u00ebnimit, p\u00ebrfshin dhun\u00ebn si nj\u00eb aspekt t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, por edhe nj\u00eb […]<\/p>\n