Raporti vjetor p\u00ebr vitin 2011 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrmbledhje e pun\u00ebs s\u00eb Komitetit gjat\u00eb gjith\u00eb vitit dhe i referohet situat\u00ebs s\u00eb t\u00eb drejtave dhe lirive t\u00eb njeriut n\u00eb Republik\u00ebn e Maqedonis\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn Komiteti i Helsinkit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive monitoroi dhe shkruajti n\u00eb raportet mujore. Bazuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb, vler\u00ebsimi i p\u00ebrgjithsh\u00ebm q\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet \u00ebsht\u00eb se n\u00eb vitin 2011 n\u00eb Republik\u00ebn e Maqedonis\u00eb jan\u00eb regjistruar shkelje serioze t\u00eb t\u00eb drejtave themelore civile dhe politike q\u00eb nuk jan\u00eb incidente t\u00eb zakonshme, por p\u00ebrkundrazi ato jan\u00eb tregues i problemeve sistematike n\u00eb mbrojtjen e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe rregull i ligjit. Ky raport \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrmbledhje dhe analiz\u00eb e shkaqeve dhe kushteve n\u00eb fushat vijuese: Gjyq\u00ebsori, Policia, Proceset e lustrimit, Mbrojtja dhe trajtimi i qytetar\u00ebve, ve\u00e7an\u00ebrisht i an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb grupeve t\u00eb margjinalizuara, Liria e medias dhe liria e shprehjes, Institucionet e vuajtjes s\u00eb d\u00ebnimit, T\u00eb drejtat ekonomike dhe sociale.
\nKa indikacione t\u00eb forta se gjyq\u00ebsori mbetet n\u00ebn ndikimin e p\u00ebrhersh\u00ebm t\u00eb pushtetit ekzekutiv dhe politik. Pikat kritike jan\u00eb p\u00ebrzgjedhja, shkarkimi dhe zhvendosja e gjyqtar\u00ebve. K\u00ebshilli Gjyq\u00ebsor dhe K\u00ebshilli i Prokuror\u00ebve Publik\u00eb kan\u00eb mbetur mjete p\u00ebr t\u00eb ndikuar n\u00eb politik\u00eb me presion t\u00eb fsheht\u00eb ose t\u00eb hapur mbi gjyq\u00ebsorin p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb vendime t\u00eb p\u00ebrshtatshme politikisht dhe p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb klim\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjithshme pasigurie dhe k\u00ebrc\u00ebnimi midis gjyqtar\u00ebve dhe prokuror\u00ebve publik\u00eb. Vazhdimi i trendit t\u00eb akuzave dhe gjykimeve t\u00eb motivuara politikisht \u00ebsht\u00eb shqet\u00ebsues. Komiteti i Helsinkit \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht i shqet\u00ebsuar p\u00ebr vones\u00ebn n\u00eb zbatimin e garancive p\u00ebr t\u00eb drejtat e t\u00eb dyshuarve n\u00eb procedurat policore dhe gjyq\u00ebsore n\u00eb p\u00ebrputhje me standardet e vendosura nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Komiteti vazhdimisht reagon ndaj praktik\u00ebs s\u00eb keqe t\u00eb gjykatave, n\u00eb lidhje me mas\u00ebn e paraburgimit, par\u00eb nga marrja e vendimeve me shpjegime t\u00eb pabazuara p\u00ebr shqiptimin dhe zgjatjen e k\u00ebsaj mase, moszbatimin e masave m\u00eb t\u00eb buta dhe p\u00ebrdorimin e saj si d\u00ebnim.<\/p>\n
Prokuroria Publike nuk arriti t\u00eb ngrihet mbi marr\u00ebdh\u00ebniet e saj t\u00eb ngushta me Ministrin\u00eb e Brendshme dhe t\u00eb provoj\u00eb se t\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb nj\u00ebsoj t\u00eb p\u00ebrgjegjsh\u00ebm sipas ligjit, edhe n\u00ebse jan\u00eb polic\u00eb. Rasti i Martin Neskovskit tregoi q\u00eb prokuroria nuk ka kontroll t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dhe efektiv mbi kryerjen e hetimeve penale kund\u00ebr abuzimeve t\u00eb pretenduara t\u00eb policis\u00eb, dhe as nuk ka udh\u00ebzime dhe procedura t\u00eb qarta p\u00ebr kryerjen e hetimeve t\u00eb tilla.<\/p>\n
Mund t\u00eb konkludohet se ende nuk ka nj\u00eb sistem t\u00eb kontrollit t\u00eb jasht\u00ebm efektiv dhe t\u00eb vazhduesh\u00ebm mbi zbatimin e masave t\u00eb posa\u00e7me hetimore n\u00eb drejtim t\u00eb sigurimit q\u00eb masat t\u00eb zbatohen me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb vet\u00ebm me urdh\u00ebr t\u00eb gjykat\u00ebs dhe n\u00eb procedurat gjyq\u00ebsore me t\u00eb gjitha garancit\u00eb e arbitraritetit dhe abuzimit. Kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr fush\u00ebn e mbrojtjes dhe siguris\u00eb n\u00eb Republik\u00ebn e Maqedonis\u00eb n\u00eb periudh\u00ebn e kaluar, zbulohen dy trende t\u00eb konsiderueshme negative: Mungesa e nj\u00eb ligji sistematik p\u00ebr plot\u00ebsimin e plot\u00eb t\u00eb korniz\u00ebs normative p\u00ebr funksionimin e institucioneve t\u00eb sektorit t\u00eb siguris\u00eb n\u00eb kontekstin e parimit t\u00eb sundimit t\u00eb ligjit dhe mungesa e ligjit special special p\u00ebr kontrollin demokratik dhe civil mbi sektorin e siguris\u00eb.
\nLustracioni vazhdon t\u00eb zhvillohet drejtp\u00ebrdrejt kund\u00ebr vendimeve t\u00eb gjykat\u00ebs kushtetuese, por edhe t\u00eb b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb qart\u00eb nj\u00eb instrument i shkeljes s\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut. Komiteti i Helsinkit d\u00ebrgon mesazhe dhe paralajm\u00ebrime t\u00eb qarta p\u00ebr seriozitetin e shkeljes s\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe problemet me respektimin e parimit t\u00eb kushtetutshm\u00ebris\u00eb dhe ligjshm\u00ebris\u00eb t\u00eb krijuar nga ky proces lustrimi n\u00eb Republik\u00ebn e Maqedonis\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb vitin e par\u00eb t\u00eb zbatimit t\u00eb Ligjit p\u00ebr parandalimin dhe mbrojtjen nga diskriminimi dol\u00ebn n\u00eb sip\u00ebrfaqe gjitha mang\u00ebsit\u00eb e k\u00ebtij ligji, t\u00eb cilat u paralajm\u00ebruan nga shoq\u00ebria civile n\u00eb procesin e miratimit t\u00eb tij, dol\u00ebn n\u00eb drit\u00eb. Zbatueshm\u00ebria e dob\u00ebt rrit diskriminimin dhe k\u00ebshtu intoleranc\u00ebn midis grupeve t\u00eb ndryshme dhe individ\u00ebve, gj\u00eb q\u00eb rrit tensionet n\u00eb shoq\u00ebri. N\u00eb vitin 2011, diskriminimi i bazuar n\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb politike vazhdoi t\u00eb ishte nj\u00eb nga bazat kryesore p\u00ebr diskriminim, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb administrat\u00ebn publike. Trendi i regresionit t\u00eb barazis\u00eb gjinore u shpreh gjithashtu n\u00eb 2011. Mesazhe t\u00eb forta me konotacion patriarkal vijn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb ndryshme \u00e7do dit\u00eb, dhe \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht shqet\u00ebsuese q\u00eb mesazhe t\u00eb tilla vijn\u00eb nga institucionet shtet\u00ebrore, gj\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me angazhimin deklarativ p\u00ebr barazin\u00eb gjinore. P\u00ebrfaq\u00ebsimi i dob\u00ebt politik, mediatik dhe kulturor i komuniteteve n\u00ebn 20% tregon nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb mbyllur dhe diskriminuese, e cila ende nuk e pranon diversitetin. Rom\u00ebt, p\u00ebrkund\u00ebr aktiviteteve me Dekad\u00ebn e Rom\u00ebve, jan\u00eb ende nj\u00eb nga komunitetet m\u00eb t\u00eb margjinalizuara n\u00eb Republik\u00ebn e Maqedonis\u00eb. Poashtu, komuniteti i LGBTI mbetet nj\u00eb nga komunitetet m\u00eb t\u00eb prekshme n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb, subjekt i manipulimit dhe diskriminimit.<\/p>\n
N\u00eb vitin 2011, Komiteti v\u00ebrejti nj\u00eb penges\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb promovimin dhe mbrojtjen e liris\u00eb s\u00eb shprehjes dhe liris\u00eb s\u00eb medias. Gjegj\u00ebsisht, televizioni i par\u00eb i pavarur A1, pas 18 viteve t\u00eb ekzistenc\u00ebs, ndaloi transmetimin m\u00eb 30.07.2011. Brenda korniz\u00ebs s\u00eb liris\u00eb s\u00eb informacionit, Komiteti thekson ve\u00e7an\u00ebrisht propozimet p\u00ebr ndryshimin e legjislacionit t\u00eb medias dhe rregullimin e tregut t\u00eb mediave n\u00eb vend, t\u00eb cilat u ndesh\u00ebn me reagime t\u00eb ashpra n\u00eb publikun e gjer\u00eb dhe profesional, si dhe n\u00eb mediat nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n
Vitin e kaluar, tendenca e p\u00ebrshkall\u00ebzimit t\u00eb gjuh\u00ebs s\u00eb urrejtjes n\u00eb media ishte e dukshme. Fjalimi i urrejtjes ishte drejtuar kryesisht ndaj kujtdo q\u00eb kritikonte publikisht qeverin\u00eb dhe partin\u00eb n\u00eb pushtet. Dhjet\u00ebra intelektual\u00eb ishin t\u00eb ekspozuar ndaj gjuh\u00ebs s\u00eb urrejtjes, kryesisht t\u00eb promovuar nga media dhe gazetar\u00ebt me nj\u00eb orientim pro-qeveritar t\u00eb deklaruar publikisht.<\/p>\n
Kushtet p\u00ebr akomodimin n\u00eb institucionet e vuajtjes s\u00eb d\u00ebnimit (burgjet dhe qendrat e paraburgimit) jan\u00eb n\u00ebn standardet minimale n\u00eb legjislacionin nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe vendas. Ministria e Brendshme dhe Ministria e Drejt\u00ebsis\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb refuzojn\u00eb lejimin e organizatave t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile p\u00ebr t\u00eb monitoruar situat\u00ebn n\u00eb stacionet e policis\u00eb dhe burgjet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb kushtet dhe procedurat q\u00eb duhet t\u00eb garantojn\u00eb mbrojtjen e standardeve minimale p\u00ebr personat e privuar nga liria si ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb prekshme.<\/p>\n
Komiteti i Helsinkit p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut i R. Maqedonia n\u00eb raportin vjetor v\u00eb n\u00eb dukje disa kategori t\u00eb shkeljeve t\u00eb t\u00eb drejtave dhe lirive t\u00eb njeriut n\u00eb t\u00eb drejtat ekonomike dhe sociale, si m\u00eb posht\u00eb: T\u00eb drejtat e pun\u00ebtor\u00ebve (marr\u00ebdh\u00ebniet e pun\u00ebs dhe mbrojtja n\u00eb pun\u00eb); Ligji p\u00ebr sigurimin sh\u00ebndet\u00ebsor; E drejta p\u00ebr arsimim; T\u00eb drejtat e f\u00ebmij\u00ebve dhe dhuna n\u00eb familje (Protokolli i p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr veprim n\u00eb rastet e dhun\u00ebs n\u00eb familje).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Raporti vjetor p\u00ebr vitin 2011 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrmbledhje e pun\u00ebs s\u00eb Komitetit gjat\u00eb gjith\u00eb vitit dhe i referohet situat\u00ebs s\u00eb t\u00eb drejtave dhe lirive t\u00eb njeriut n\u00eb Republik\u00ebn e Maqedonis\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn Komiteti i Helsinkit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive monitoroi dhe shkruajti n\u00eb raportet mujore. Bazuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb, vler\u00ebsimi i p\u00ebrgjithsh\u00ebm q\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet […]<\/p>\n