Raporti p\u00ebr vitin 2013 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrmbledhje e pun\u00ebs s\u00eb Komitetit gjat\u00eb gjith\u00eb vitit n\u00eb aspekt t\u00eb monitorimit t\u00eb t\u00eb drejtave dhe lirive t\u00eb njeriut, p\u00ebr t\u00eb cilat njoftojm\u00eb n\u00eb raportet mujore. Vler\u00ebsimi \u00ebsht\u00eb se edhe n\u00eb vitin 2013, si n\u00eb vitet e m\u00ebparshme, u konstatuan shkelje serioze t\u00eb lirive dhe t\u00eb drejtave t\u00eb qytetar\u00ebve, si dhe shkelje t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb sundimit t\u00eb ligjit dhe shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs. Ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht shqet\u00ebsuese \u00ebsht\u00eb se gjat\u00eb vitit raportues shkeljet e regjistruara t\u00eb t\u00eb drejtave dhe lirive t\u00eb njeriut tregojn\u00eb jo vet\u00ebm probleme sistemike n\u00eb funksionimin e organeve dhe institucioneve, por edhe abuzim t\u00eb kompetencave t\u00eb tyre. Raporti vjetor \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrmbledhje e analizave t\u00eb situat\u00ebs s\u00eb konstatuar me t\u00eb drejtat e njeriut n\u00eb k\u00ebto fusha: sistemi gjyq\u00ebsor, legjislacioni, veprimi i policis\u00eb, lustrimi, diskriminimi, liria e mediave dhe liria e shprehjes, institucionet e mbyllura, t\u00eb drejta ekonomike dhe sociale, t\u00eb drejta dhe lirit\u00eb civile dhe politike, dhe komuniteti LGBTI.<\/p>\n
Nga puna e Komitetit si v\u00ebzhgues i proceseve gjyq\u00ebsore u konstatuan k\u00ebto mosp\u00ebrputhje\/mang\u00ebsi: shkelje e prezumimit t\u00eb pafaj\u00ebsis\u00eb; praktika e shqiptimit t\u00eb vendimeve kolektive, identike dhe stereotipike t\u00eb paraburgimit; fshehja e p\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb k\u00ebshillit gjyq\u00ebsor; mosrespektimi i vendimeve t\u00eb Kryetarit t\u00eb Gjykat\u00ebs Supreme p\u00ebr regjistrimin e seancave kryesore; p\u00ebrjashtimi i publikut gjat\u00eb marrjes n\u00eb pyetje t\u00eb nj\u00eb d\u00ebshmitari t\u00eb rrezikuar\/mbrojtur dhe tejkalimi i afateve p\u00ebr hartimin e vendimeve; shkelja e s\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr gjykim n\u00eb afat t\u00eb arsyesh\u00ebm; tejkalimin e afateve p\u00ebr botimin dhe p\u00ebrgatitjen e aktgjykimeve. Komiteti i Helsinkit i Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb ve\u00e7on rastin e Martin Neshkovskit, p\u00ebr shkak t\u00eb hetimit joefektiv t\u00eb vrasjes nga policia dhe prokuroria publike, si dhe refuzimit t\u00eb gjykatave p\u00ebr t\u00eb zbatuar procedura gjyq\u00ebsore. P\u00ebr at\u00eb arsye, Komiteti i Helsinkit paraqiti nj\u00eb ankes\u00eb e cili iu d\u00ebrgua Gjykat\u00ebs Evropiane p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut. Nga aspekti i iniciativave dhe vendimeve t\u00eb Gjykat\u00ebs Kushtetuese, Komiteti i Helsinkit i Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb konstaton se puna e gjykat\u00ebs shkel parimin e ndarjes s\u00eb pushteteve dhe cenon pavar\u00ebsin\u00eb e sistemit gjyq\u00ebsor nga pushteti ekzekutiv. Gjegj\u00ebsisht, Gjykata Kushtetuese vendosi t\u00eb mos filloj\u00eb nj\u00eb procedur\u00eb p\u00ebr vler\u00ebsimin e t\u00eb ashtuquajturit Ligj mbi lustrimin, gj\u00eb q\u00eb i dha legjitimitet padyshim ligjit m\u00eb antikushtetues t\u00eb miratuar ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb Maqedoni.<\/p>\n
Komiteti i Helsinkit v\u00eb n\u00eb dukje p\u00ebrdorimin e theksuar t\u00eb procedur\u00ebs s\u00eb shkurtuar e cila shmang pjes\u00ebmarrjen e publikut dhe ekspert\u00ebve, ve\u00e7an\u00ebrisht kur ligjet e propozuara nuk jan\u00eb p\u00ebrpunuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb mjaftueshme dhe p\u00ebrmbajn\u00eb shum\u00eb risi. Ky \u00ebsht\u00eb rasti me Ligjin p\u00ebr provimin gjyq\u00ebsor ku p\u00ebrdoren zgjidhje q\u00eb nuk korrespondojn\u00eb me sistemin ton\u00eb juridik. N\u00eb at\u00eb linj\u00eb kritikash ndaj procesit t\u00eb miratimit t\u00eb ligjeve me procedur\u00eb t\u00eb shkurtuar, ve\u00e7ohet edhe miratimi i Ligjit p\u00ebr nd\u00ebrprerjen e shtatz\u00ebnis\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb lidhje me institucionet e mbyllura, \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb theksohet se masa e paraburgimit dhe vendimet p\u00ebr zgjatjen e paraburgimit ndonj\u00ebher\u00eb p\u00ebrdoren si mas\u00eb nd\u00ebshkimore ose si nj\u00eb metod\u00eb frik\u00ebsimi, si\u00e7 u konfirmua n\u00eb rastin \u201cSyri i Gjarprit\u201d, n\u00eb t\u00eb cilin Komiteti i Helsinkit p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut p\u00ebrfaq\u00ebsonte t\u00eb pandehurit para Gjykat\u00ebs s\u00eb Strasburgut, ku kjo praktik\u00eb maqedonase u karakterizua si nj\u00eb praktik\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me Konvent\u00ebn Evropiane p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut.<\/p>\n
Sipas ankesave t\u00eb pranuara, Komiteti i Helsinkit arriti n\u00eb p\u00ebrfundimin se gjat\u00eb gjith\u00eb vitit 2013 m\u00eb i pranish\u00ebm ishte diskriminimi bazuar n\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb politike, p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb etnike ndaj komunitetit rom dhe diskriminimi p\u00ebr shkak t\u00eb orientimit seksual. Gjat\u00eb vitit 2013, Komiteti i Helsinkit p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut regjistroi 116 vepra t\u00eb kryera nga urrejtja. Rreth 84% e veprave t\u00eb urrejtjes kishin ndodhur p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb etnike t\u00eb ndryshme t\u00eb viktim\u00ebs. Vitin e kaluar, veprat nga urrejtja ku orientimi seksual dhe identiteti gjinor jan\u00eb shfaqur si motiv ishin t\u00eb dyt\u00ebt n\u00eb list\u00ebn e rasteve t\u00eb raportuara dhe statistikave q\u00eb mban Komiteti i Helsinkit. Por, p\u00ebrkund\u00ebr dhun\u00ebs homofobike n\u00eb disa raste, institucionet d\u00ebshtuan t\u00eb p\u00ebrgjigjen si duhet. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr \u00ebsht\u00eb r\u00ebnduese q\u00eb orientimi seksual dhe\/ose identiteti gjinor nuk jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb qart\u00eb si baz\u00eb p\u00ebr diskriminim, dhe gjykatat dhe Komisioni p\u00ebr mbrojtje nga diskriminimi nuk e zbatojn\u00eb at\u00eb si baz\u00eb ose indirekt n\u00eb Ligjin p\u00ebr mbrojtje nga diskriminimi, megjith\u00ebse k\u00ebrkohet nga e drejta evropiane e k\u00ebsaj fushe.<\/p>\n
Komiteti i Helsinkit nuk regjistroi ndonj\u00eb p\u00ebrparim as n\u00eb fush\u00ebn e t\u00eb drejtave ekonomike dhe sociale, megjith\u00ebse publiku ka p\u00ebrshtypjen se ka nj\u00eb avancim, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb fush\u00ebn e t\u00eb drejtave t\u00eb mbrojtjes sociale, t\u00eb drejtave t\u00eb pun\u00ebs, t\u00eb drejtave t\u00eb kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor. N\u00eb lidhje me t\u00eb drejt\u00ebn e asocimit dhe lirin\u00eb e shprehjes n\u00eb form\u00ebn e protest\u00ebs ose tubimit publik, Komiteti ndoqi disa protesta n\u00eb t\u00eb cilat policia kishte reaguar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb parakohshme ose joprofesionale, dhe identifikoi shkelje ose p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb penguar nj\u00eb tubim publik, duke treguar praktika t\u00eb kufizimit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb garantuar kushtetuese p\u00ebr t\u00eb protesta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Raporti p\u00ebr vitin 2013 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrmbledhje e pun\u00ebs s\u00eb Komitetit gjat\u00eb gjith\u00eb vitit n\u00eb aspekt t\u00eb monitorimit t\u00eb t\u00eb drejtave dhe lirive t\u00eb njeriut, p\u00ebr t\u00eb cilat njoftojm\u00eb n\u00eb raportet mujore. Vler\u00ebsimi \u00ebsht\u00eb se edhe n\u00eb vitin 2013, si n\u00eb vitet e m\u00ebparshme, u konstatuan shkelje serioze t\u00eb lirive dhe t\u00eb drejtave t\u00eb qytetar\u00ebve, […]<\/p>\n