Corner Соопштенија

Имаат ли работниците права во Северна Македонија? - презентација на две анализи за работничките права 28 Февруари 2019

Хелсиншкиот комитет за човекови права на денешната прес конференција, која се одржа во хотелот Арка во Скопје, презентираше два анализи посветени на состојбата со работничките права во земјава. Конференцијата ја отвори извршната директорка, Уранија Пировска, која посочи дека Хелсиншки и пристапува на темата за работничките права со посебен ентузијазам, особено во последните три години. Според неа, анализите кои се презентираат и препораките кои произлегуваат од нив, ќе бидат искористени за лобирање и застапување при подготовката на новиот Закон за работни односи.

Анализата на стандардите за работнички права и нивна примена во Република Северна Македонија, беше презентирана од една од авторките, Мирјана Најчевска, која посочи дека во регулативите на ЕУ, работничките права се третираат како составен дел на човековите права. Основен проблем во земјава е дека работниците не ги уживаат гарантираните права. Во голем број случаи праксата не ги следи меѓународните стандарди, и во голем број случаи фактичката заштита не соодветствува на меѓународната регулатива и на национално законодавство.Според Најчевска, во основа, законската регулатива не е основниот и најголемиот проблем во Република Северна Македонија. Тоа не значи дека таа е идеална и не треба да се прават одредени промени, како што е кај заштитните механизми кои се разбиени во различни закони. Сепак, според неа, праксата е најголем проблем: она на што се инсистира со директивите на ЕУ се прецизни колективни договори, и тоа прецизирање соодветно на различните области. Проблематична е неинформираноста на работниците, како и барањето на самите институции за преголемо регулирање. Исто така, инспекторатите секогаш делуваат реактивно, наместо проактивно. Постои цел систем на обесхрабрување на работниците да пријават. Синдикатите, исто така, не ја вршат својата работа, но и не се обучени за да застапуваат.

Кире Василев, како еден од авторите на Анализата на степенот на задоволство од механизмите за заштита на работничките права во Република Северна Македонија, изјави дека истражувањата покажуваат дека работниците најмалку доверба имаат во синдикатите. Потребен е нов закон за синдикати кој ќе доведе до некоја форма на плурализам. Државниот инспекторат за труд е втор по незадоволство. Тој се соочува со недоволно ресурси, инспектори (од кои дел се веќе пред пензија со што капацитетите ќе се намалат за 40% и нема да може да се одговори на потребите), а во три поголеми градови нема инспекторати. Здруженијата на работодавачи се на високо место при мерењето незадоволство, па следат апелационите и основните судови, а најмалку незадоволство работниците чувствуваат кон невладините организации.

На прес конференцијата се обрати и Игор Јадровски од Хелсиншкиот комитет кој направи пресек на активностите на Хелсиншки во однос на заштитата на работничките права, во смисла на обезбедување на бесплатна правна помош, пријавување проблем на работното место, како и активностите во насока на подобрување на легислативата. Во таа насока, давањето бесплатна правна помош е најголемиот инпут кој го обезбедува Комитетот. Само во 2018 година, 5000 работници пријавија некакво прекршување, претежно од текстилната, кожарската и чевларската индустрија. Сепак, моменталниот Закон за бесплатна правна помош е прилично рестриктивен, што спречува многу вработени да добијат ваков тип на заштита. Јадровски нагласи дека поради високите трошоци, и судската правда е се уште недостапна за поголем дел од работниците.

Презентираните анализи се подготвени во рамки на проектот ,,Зголемување на продуктивноста преку подобрување на законската рамка за работните односи во Македонија’’, финансиран од Фондот за добро владеење на Велика Британија. Мислењата и ставовите наведени во анализите, како и на овој настан, не ги одразуваат секогаш мислењата и ставовите на Владата на Обединетото Кралство.

На линковите во продолжение може да ги преземете анализите на македонски, албански и англиски јазик:

1. Анализа на стандардите за работнички права и нивна примена во Република Северна Македонија, од автор(к)ите: д-р Мирјана Најчевска, д-р Анета Цекиќ, д-р Ана Блажева, д-р Јордан Шишовски и м-р Соња Стојадиновиќ. MK  AL EN


2 .Анализа на степенот на задоволство од механизмите за заштита на работничките права во Република Северна Македонија, од автор(к)ите: м-р Кире Василев, Мариглен Демири, Наташа Нешевска и Никола Штериов. MK  AL EN

A kanë punëtorët të drejta të punëtorëve në Maqedoninë e Veriut? prezantim i dy analizave për të drejtat e punëtorëve

Komiteti i Helsinkit përë të drejtat e njeriut në konferencën e sotme për shtyp, e cila u mbajt në hotelin Arka në Shkup, prezantoi dy analiza të kushtuara gjendjes së të drejtave të punëtorëve në vend. Konferencën e hapi drejtorja ekzekutive, Uranija Pirovska, e cila përmendi se Komiteti I Helsinkit i qaset temës për të drejtat e punëtorëve me një entuziazëm të veçantë, sidomos në tre vitet e fundit. Sipas saj, analizat të cilat prezantohen dhe rekomandimet që dalin prej tyre, do të shfrytëzohen për lobim dhe avokim gjatë përgatitjes së ligjit të ri për të Drejtat e punëtorëve.

Analiza e standardeve për të drejtat e punëtorëve dhe zbatimi i tyre në Republikën e Maqedonisë së veriut, ishte e prezantuar nga njëra nga autoret, Mirjana Najçevska, e cila theksoi se në rregulloret e BE-së, të drejtat e punëtorëve trajtohen si pjesë përbërëse e të drejtave të njeriut. Problem themelor në vend është ai që punëtorët nuk i gëzojnë të drejtat e garantuara. Në numër të madh të rasteve praktika nuk përcjell standardet ndërkombëtare dhe në numër të madh të rasteve mbrojtja faktike nuk përkon me rregullativën ndërkombëtare edhe në legjislacionin kombëtar. Sipas Najçevskës, në esencë, rregullimi ligjor nuk është problemi kryesor dhe më i madh në Republikën e Maqedonisë së veriut. Kjo nuk do të thotë se kjo pështë ideale dhe se nuk duhet të bëhen ndryshime të caktuara, siç është tek mekanizmat mbrojtës të cilët janë të përhapur nëpër ligje të ndryshme. Sidoqoftë, sipas saj, praktikimi është problemi më i madh: ajo në të cilën insistohet me direktivat e BE-së, janë marrëveshje precize kolektive edhe atë precizim përkatës sipas fushave të tjera. Është problematik edhe mosinformimi i punëtorëve si dhe kërkesa nga vet institucionet për rregullim më të madh. Gjithashtu, inspektoratet gjithmonë veprojnë në mënyrë reaktive, në vend se në mënyrë proaktive. Ekziston një sistem i tërë I dekurajimit të punëtorëve për të raportuar. Sindikatat, gjithashtu, nuk e kryejnë punën e tyre, por edhe nuk janë të trajnuar për të bërë përfaqësimin e punëtorëve.

Kire Vasilev, njëri nga autorët e Analizës për nivelin e kënaqësisë nga mekanizmat për mbrojtje të të drejtave të punëtorëve në Republikën e Maqedonisë së Veriut, deklaroi se kërkimet tregojnë se punëtorët kanë më së paku besim tek sindikatat. Nevojitet një ligj i ri për sindikata i cili do të sjell deri tek një formë e pluralizmit. Inspektorati shtetëror i punës është i dyti me rradhë për sa i përket pakënaqësisë. Ai po ballafaqohet me resurse të pamjaftueshme, inspektorë (nga të cilët një pjesë veç më janë para pensionimit me çka kapacitetet e tij do të zvogëlohen për 40% dhe nuk do të mund t’i përgjigjet kërkesave), ndërsa në tre qytete më të mëdha nuk ka inspektorate. Shoqatat e punëdhënësve janë në vend të lartë gjatë matjes së kënaqësisë, pastaj vijnë gjykatat e apelit dhe ato themelore, ndërsa më së paku pakënaqësi punëtorët ndjejnë ndaj organizatave joqeveritare.

Në konferencë u drejtua edhe Igor Jadrovski nga Komiteti i Helsinkit i cili bëri një prerje të aktivitete të Komitetit për sa i përket mbrojtjes së të drejtave të punëtorëve, në kuptim të sigurimit të ndihmës ligjore pa pagesë, paraqitjen e problemit në vend të punës si dhe aktiviteteve në drejtim të përmirësimit të legjislacionit. Në këtë drejtim, dhënie a e të drejtës ligjore pa pagesë është inputi më i madh të cilin e siguron Komiteti. Vetëm në vitin 2018, 5000 punëtorë kanë paraqitur ndonjë shkelje, kryesisht nga industria e tekstilit, lëkurës dhe e këpucave. Megjithatë, Ligji i tanishëm për ndihmë ligjore pa pagesë është mjaft restriktiv, që pengon që shumica e të punësuarve të marrin këtë lloj mbrojtjeje. Jadrovski theksoi se për shkak të harxhimeve të larta edhe drejtësia gjyqësore është ende e paarritshme për pjesën më të madhe të punëtorëve.

Analizat e prezantuara janë të përgatitura në kuadër të projektit “Rritja e produktivitetit përmes përmirësimit të kornizës ligjore për marrëdhëniet e punës në Maqedoni’’, i finansuar nga Fondi për qeverisje të mirë i Britanisë së Madhe. Mendimet dhe qëndrimet e përmendura në analizë, si dhe në këtë ngjarje, nuk shfaqin gjithmonë mendimet dhe qëndrimet e Qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar.

Të dyja analizat, në gjuhë maqedonase, shqipe dhe angleze janë në dispozicion në faqen e internetit të Komitetit të Helsinkit. 

Twitter Facebook
Normal_banner-free-mk Normal_______________________ Normal_banner-lgbti Normal___________mk Normal_strategy_mk_photo